Home » News » Hen ffrindiau, sgiliau newydd | amser i lenwi eich ffurflenni cyfrifiad

Hen ffrindiau, sgiliau newydd | amser i lenwi eich ffurflenni cyfrifiad

Ym mlog y mis hwn, mae Dr Hilary Williams, is-lywydd RCP Cymru yn myfyrio ar Ddiweddariad mewn meddygaeth llwyddiannus arall, pam y dylen ni dathlu amrywiaeth o lwybrau gyrfa a pham mae pawb yn haeddu ychydig o amser i ddysgu sgiliau newydd.

Heulwen yng Nghaerdydd

Am ychydig o leiaf, roedd hi’n teimlo fel petai’r haul wedi gwenu uwch ein pennau yng Nghaerdydd yn gynharach yn y mis, wrth i dros 200 o feddygon gwrdd ar gyfer Diweddariad 2023, digwyddiad â phob lle yn llawn, i ddathlu’r hyn sy’n wych am feddygaeth a pham, i nifer ohonom, y mae meddygaeth yn fwy na gyrfa. Mae’r adborth wedi bod yn wych:

‘Roedd y siaradwyr i gyd yn angerddol am eu pynciau, ac roedd yr angerdd hwnnw’n amlwg. Rhaglen wych … diwrnod da gyda darlithoedd gwych a siaradwyr huawdl.’

Rwy'n parhau i gael fy synnu gan wybodaeth ac ymrwymiad ein meddygon. Roedd yn wych gweld pobl yn cymryd yr amser i ddiweddaru eu gwybodaeth ac i ddatblygu eu sgiliau, ac rydw i wastad yn cael fy atgoffa wrth adael y Diweddariad pam rydw i'n caru bod yn feddyg. Hyd yn oed fel arbenigwr canser, fe ddysgais rywbeth o bob sesiwn, gan adael yn meddwl sut olwg ddylai fod ar ofal clinigol nawr ac yn y dyfodol. Wedi’r cyfan, mae’n siwr mai ystod eang o sgiliau cyffredinol, a ddatblygwyd yn ystod blynyddoedd o hyfforddiant ac sy’n cael eu diweddaru drwy DPP, yw asgwrn cefn gofal meddygol. Mae cymryd yr amser i siarad â’n cleifion a’u teuluoedd, ac i wrando’n astud arnyn nhw, yn mynd â ni yn bell iawn – ac efallai hyd yn oed yn gwneud i ni feddwl mewn ffordd sydd wedi’i thargedu’n fwy am brofion ac atgyfeiriadau ymlaen.

Mae hyn i gyd yn golygu fy mod yn dod nôl, unwaith eto, at bwysigrwydd rhoi digon o amser i weithlu’r GIG i ofalu. Mae clinigwyr profiadol yn gwneud penderfyniadau gwell. Wrth astudio yn Sheffield, rwy’n dal i gofio sut byddai’r Athro Weetman wastad yn gallu ein dal ni allan gyda rhywbeth roedden ni wedi’i golli, yn gadarn ond yn garedig, i'n hatgoffa i wastad cymryd hanes cymdeithasol i ddechrau'r cynllun rhyddhau. Cafwyd cyflwyniad amserol iawn yn y Diweddariad gan Dr Alexander Royston, y darlithydd o Turner-Warwick yn ne-orllewin Lloegr, a wnaeth ein hatgoffa pa mor hanfodol yw'r cyfarfyddiad cyntaf ar gyfer addysgu a dysgu.

Amrywiaeth yw’r hyn sy’n ein gwneud ni’n wych

Noson cyn y Diweddariad, fe wnaeth llywydd Coleg Brenhinol y Meddygon, Dr Sarah Clarke, cofrestrydd Coleg Brenhinol y Meddygon Yr Athro Cathryn Edwards ac arweinydd SAS Coleg Brenhinol y Meddygon, Dr Jamie Read, ymuno â ni i ddathlu ein cydweithwyr SAS. Croesawyd cynrychiolwyr o fyrddau iechyd Hywel Dda, Caerdydd a’r Fro ac Aneurin Bevan, a gobeithiwn ymweld â Betsi am ddigwyddiad tebyg y flwyddyn nesaf.

Wedi’i gynnal yn y Marriott, roedd ein digwyddiad gyda'r nos yn gyfle gwych i gydnabod ein cydweithwyr SAS a’u llwyddiannau: fe wnaeth ein siaradwyr – Dr Georgina Forbes, cadeirydd y Gyfadran Iechyd Atgenhedlol a Rhywiol yng Nghymru a Dr Frauke Pelz, tiwtor SAS Bwrdd Iechyd Caerdydd a’r Fro – siarad yn angerddol am arweinyddiaeth, boddhad a dod o hyd i hapusrwydd wrth ddilyn llwybr gyrfa nad yw’n un draddodiadol ym myd meddygaeth.

Mae Coleg Brenhinol y Meddygon wedi canolbwyntio ar gefnogi ein meddygon SAS ers sawl blwyddyn bellach. Nid pawb sydd eisiau dilyn y llwybr hyfforddi. Am amrywiaeth o resymau, mae nifer cynyddol o'n cydweithwyr yn dewis dilyn llwybr gwahanol. Mae rhai yn raddedigion meddygol rhyngwladol, eraill yn gwneud y penderfyniad i wella’r cydbwysedd rhwng bywyd a gwaith, oherwydd cyfrifoldebau gofalu, neu oherwydd eu bod am gael mwy o reolaeth dros ble maen nhw’n byw, sut maen nhw’n gweithio neu beth maen nhw’n ei ddysgu.

Ni ddylai fod un dull sy'n addas i bawb mewn meddygaeth. Mae angen i ni ddathlu amrywiaeth o ran llwybrau gyrfa, set sgiliau a chefndir, yn enwedig ymhlith graddedigion meddygol rhyngwladol, sy'n rhan gynyddol bwysig o'r gweithlu meddygol, gan roi hwb i’r twf mewn meddygon trwyddedig sy’n ymuno â phroffesiwn meddygol y DU. Mae meddygaeth wastad wedi bod yn dda am roi pobl mewn bocsys drwy ddweud wrthym mai dim ond un ffordd sydd i gyrraedd y brig – ond mae siwrnai pawb yn wahanol a dylid ei dilyn ar eu cyflymder eu hunain. Cefais fy syfrdanu’n arbennig gan y drafodaeth onest ac agored iawn o dan arweiniad Dr Frauke Pelz, a ddywedodd am y sioc o gyrraedd y DU fel ffoadur o Ddwyrain yr Almaen yn y 1980au. Gadawodd ei theulu ar ôl, heb wybod a fyddai hi byth yn eu gweld nhw eto. Mae unigrwydd cyrraedd gwlad newydd gyda diwylliant gwahanol iawn yn gallu bod yn ynysig iawn ac mae’n rhaid i ni gyd wella o ran estyn allan i gydweithwyr newydd a’u holi am eu straeon.

Mae rôl i bob un ohonom mewn meddygaeth – nid pawb sydd eisiau dilyn yr un llwybr ac mae angen i ni ddod o hyd i le i helpu pob unigolyn i feithrin a datblygu eu diddordebau arbennig. Mae Coleg Brenhinol y Meddygon yn gobeithio gweithio gyda cholegau brenhinol eraill ac AaGIC yn y flwyddyn newydd i ehangu ein rhwydwaith SAS gyda digwyddiadau eraill, ac o bosib, system gyfeillio hyd yn oed ar gyfer newydd-ddyfodiaid – cadwch lygad am hyn.

Amser i ofalu, amser i hyfforddi

I gloi, ar gyfer fy holl ymgynghorwyr a chydweithwyr SAS, rydw i eisiau crybwyll e-bost pwysig a gyrhaeddodd eich mewnflwch yr wythnos ddiwethaf: gwahoddiad i gwblhau cyfrifiad 2023 o ymgynghorwyr a meddygon SAS y DU. A fyddech cystal â chymryd yr amser i’w gwblhau. Mae’n rhoi gwybodaeth amhrisiadwy i ni y gallwn ei defnyddio i ddylanwadu ar y llywodraeth a’r GIG ar eich rhan. Cyhoeddwyd canlyniadau 2022 yn y Diweddariad yn gynharach yn y mis yn ein hadnodd gweithlu newydd, Mwy na gyrfa, a danlinellodd rai niferoedd brawychus: yng Nghymru, dim ond 33% o feddygon ymgynghorol a oedd yn teimlo eu bod mewn rheolaeth o’u llwyth gwaith, tra bod 74% yn teimlo bod bylchau yn y rota yn cael effaith negyddol ar ofal cleifion. Yn ein negeseuon i’r cyfryngau, fe wnaethon ni rybuddio bod disgwyl i 47% o feddygon ymgynghorol yng Nghymru gyrraedd eu hoedran ymddeol arfaethedig o fewn y degawd nesaf, sy'n debygol o gael gwared ar dros 400 o feddygon o weithlu meddygol y GIG yng Nghymru erbyn 2032. Heb ddigon o feddygon o dan hyfforddiant yn aros yng Nghymru i’w disodli, bydd prinder staff yn parhau i waethygu, gan arwain at amodau gwaith sydd hyd yn oed yn anoddach ac argyfwng recriwtio a chadw staff cynyddol.

Diolch o galon i Dr Andrew Lansdown, cynghorydd rhanbarthol Coleg Brenhinol y Meddygon ar gyfer canol de Cymru a Dr Olwen Williams, fy rhagflaenydd fel Is-Lywydd Coleg Brenhinol y Meddygon yng Nghymru, a ymunodd â fi i siarad ar y BBC, ITV, S4C, BMJ a’r Western Mail ynglŷn â pham mae meddygon yn caru'r hyn rydyn ni'n ei wneud a pham rydyn ni eisiau darparu gofal da i bobl Cymru – yn y pen draw, gadewch i ni fod yn onest, yr ateb yw mwy o bobl, mwy o amser a mwy o adnoddau yn y system.

Wel, mae’r glaw wedi cyrraedd unwaith eto wrth i fi ysgrifennu hwn, felly mae’n bryd ffarwelio. Fel arfer, diolch am bopeth rydych chi’n ei wneud. Mae’r effaith ar feddygon unigol a’n cleifion yn gallu teimlo’n anorchfygol ar brydiau, a bydd tîm Coleg Brenhinol y Meddygon yng Nghymru yn parhau i fod yn eiriol ar eich rhan. Wedi'r cyfan, mae angen amser i ofalu ac amser i hyfforddi.

Dr Hilary Williams 
Is-lywydd RCP Cymru 
Oncolegydd meddygol ymgynghorol